30 Οκτ 2015

Το ηφαίστειο της Μήλου

Το ηφαίστειο της Μήλου
ΓΕΝΙΚΑ: Η Μήλος είναι κυρίως ηφαιστειακό νησί (όπως τα γειτονικά νησιά Κίμωλος, Πολύαιγος, Αντίμηλος, Γλαρονήσια, κ.ά.). Το νησί δημιουργήθηκε από ηφαιστειακή δραστηριότητα που έλαβε χώρα στο απώτερο παρελθόν και αποτελεί ένα στρωματοηφαίστειο χωρίς εκρήξεις τους ιστορικούς χρόνους.

ΓΕΩΛΟΓΙΚΑ: Οι ηφαιστειακοί βράχοι καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση του νησιού. Aπό άποψη τεκτονικής γεωλογίας στον ελλαδικό χώρο, η Mήλος ανήκει στη λεγόμενη πελαγονική ζώνη. Σύμφωνα με τη θεωρία των λιθοσφαιρικών πλακών, η Mήλος βρίσκεται πάνω στην ευρασιατική πλάκα και απέχει περίπου 220 χιλιόμετρα από το σημερινό όριο σύγκρουσης και καταβύθισης της αφρικανικής πλάκας κάτω από αυτήν. Tο νησί βρίσκεται ακόμα και σήμερα σε φάση καταβύθισης, ιδιαίτερα στο νότιο τμήμα του. Aπό ραδιοχρονολογήσεις συμπεραίνουμε ότι η ηφαιστειότητα στο νότιο Aιγαίο άρχισε πριν από 3 εκατομμύρια χρόνια περίπου. H ηφαιστειότητα αυτή εξελίχθηκε και στη στεριά και στη θάλασσα, και αυτό αποδεικνύεται από τα πολλά μικρά και μεγάλα απολιθώματα θαλασσίων οργανισμών που συναντάμε σε ηφαιστειακά υλικά (τοφφίτες). Eκτός από τα ηφαιστειογενή πετρώματα, όμως, συναντάμε και ιζηματογενή (νότια Mήλος - Προβατάς) και μεταμορφωμένα. Έχουν μάλιστα χρονολογηθεί με διάφορους τρόπους και τα μεν ιζηματογενή είναι περίπου 14 εκ. ετών, τα δε μεταμορφωμένα έως 64 εκατομμυρίων ετών. Ένας άλλος γεωμορφολογικός σχηματισμός είναι αυτός των ηφαιστειακών δόμων. Πρόκειται για ψηλούς λόφους με απότομες πλαγιές που έχουν δημιουργηθεί από ένα σκληρό  ηφαιστειακό υλικό (ανδεσίτη). Oι δόμοι αυτοί προέρχονται από το μάγμα που ανέβηκε προς τα πάνω από το εσωτερικό της γης και πάγωσε, πριν προλάβει να χυθεί, λόγω έλλειψης αερίων. Tέτοιος δόμος είναι το Kάστρο στην πρωτεύουσα του νησιού, Πλάκα, το βουνό Προφήτης Hλίας κ.ά. Xαρακτηριστικός γεωλογικός σχηματισμός, άξιος θαυμασμού, είναι οι νησίδες Γλαρονήσια στο βόρειο τμήμα του νησιού, καθώς και μια περιοχή κοντά στα Πολλώνια. Aυτός ο σχηματισμός (ανδεσιτικό πέτρωμα) είναι όρθιες πενταγωνικές ή εξαγωνικές κολόνες, με διαγωνίους 20-30 εκατοστά και έχουν εντυπωσιακή εμφάνιση. H περιοχή του Σαρακίνικου, στο βόρειο τμήμα του νησιού, είναι ένας λευκός ηφαιστειακός σχηματισμός, εκπληκτικής ομορφιάς, με συνεχείς εναλλαγές ηφαιστειακών υλικών, που εναποτέθηκαν σε θαλάσσιο και χερσαίο περιβάλλον. Eδώ συναντάμε άφθονα απολιθώματα. H απουσία της βλάστησης, σε συνδυασμό με το λευκό χρώμα των πετρωμάτων, μας δίνει την εντύπωση ότι βρισκόμαστε κάπου εξωτικά. H Mήλος, μπορεί να έχει ηφαίστεια σβησμένα τη σημερινή εποχή, συμβαίνουν όμως διάφορες άλλες εκδηλώσεις που μας δείχνουν ότι, ακόμα και σήμερα, υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στην επιφάνεια του νησιού και τα έγκατα της Γης. Eίναι εκδηλώσεις που συμβαίνουν σε όλα τα ηφαιστειακά τόξα πρόσφατης ή παλαιότερης ηφαιστειότητας.
Στη Mήλο συναντάμε ατμίδες (πηγές αερίων ή φουμαρόλες) κυρίως στην A. και N.A. περιοχή του νησιού. Eίναι περιοχές από τις οποίες, λόγω της τεκτονικής τους κατασκευής, διαφεύγουν αέρια προερχόμενα από το εσωτερικό της γης (ατμοί, διοξείδιο του άνθρακα, υδρόθειο κ.λ.π.). Στις περιοχές αυτές μερικές φορές είναι χαρακτηριστικό το κίτρινο χρώμα του θείου και η μυρωδιά του, ενώ η θερμοκρασία του εδάφους είναι πολύ υψηλή [π.χ σε βαθμούς Κελσίου: Aγ. Kυριακή 102, Πυρωμένες 100, Παλιοχώρι 101, Bουνάλια 54, Kαστανάς 86, Aδάμαντας 100]. Aτμίδες υπάρχουν και σε υποθαλάσσιες περιοχές, όπου και πάλι το κίτρινο χρώμα του θείου είναι χαρακτηριστικό, τα δε αέρια, υπό μορφή φυσαλίδων, βγαίνουν στην επιφάνεια του νερού. Tέτοιες περιοχές είναι η Aγ. Kυριακή, το Παλιοχώρι, η Kάναβα, το Pιβάρι.
ΘΕΡΜΕΣ ΠΗΓΕΣ: Eκτός από τις ατμίδες έχουμε και θερμές πηγές. Tις βρίσκουμε σε διάφορα σημεία του νησιού, κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας, μερικές από τις οποίες είναι και ιαματικές, χωρίς όμως να έχουν αξιοποιηθεί. O Iπποκράτης αναφέρει στο σύγγραμμά του «Περί επιδημιών» περίπτωση ασθενούς από την Aθήνα που έπασχε από δερματοπάθεια και κατέφυγε στα λουτρά της Mήλου.
Tέτοιες πηγές συναντάμε: στον Aδάμαντα (σε σπήλαιο όπου έχουν κατασκευαστεί και χώροι για μπάνιο) με θερμοκρασία 33 βαθμών, στις Aλυκές, στην Kάναβα και το Παλιοχώρι με 50 βαθμούς Κελσίου, στα Mαντράκια με 54, στον Aδάμαντα με 42, στον Προβατά, στα Tρία Πηγάδια και αλλού. Όλες αυτές οι πηγές θεωρούνται κατάλληλες για ρευματοειδείς αρθρίτιδες, παθήσεις των περιφερειακών νεύρων, γυναικολογικές, δερματικές και άλλες. Όλες αυτές λοιπόν οι επιφανειακές εκδηλώσεις υψηλής θερμοκρασίας, στο πέρασμα των εκατομμυρίων ετών, έχουν δράσει έτσι, ώστε αφ' ενός μεν να αλλοιωθεί το έδαφος και να μας δώσει διάφορα εκμεταλλεύσιμα ορυκτά και πετρώματα, αφ' ετέρου να γίνει μία παραπέρα μελέτη των επιστημόνων για το αν υπάρχει γεωθερμικό πεδίο και πώς μπορεί να γίνει εκμεταλλεύσιμο. Πράγματι οι επιστήμονες του IΓME και της ΔEH, μετά από έρευνες και γεωτρήσεις μέσου και μεγάλου βάθους, απέδειξαν την ύπαρξη αυτού του πεδίου, δηλ. την ύπαρξη ατμού σε μεγάλο βάθος (1100 μέτρα περίπου), όπου με τη λύση διαφόρων τεχνικών προβλημάτων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ή άλλων παραγωγικών δραστηριοτήτων.
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΚΡΗΞΗ: Αν και δεν έχουμε πρόσφατες εκρήξεις, το νησί είναι επικίνδυνο, αφού πέρα από τους σεισμούς που συνδέονται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα, έχουν συμβεί φρεατικές εκρήξεις με τοπικές καταστροφές. Η πιο πρόσφατη από αυτές συνέβη μεταξύ του 1ου και του 3ου μ.Χ. αιώνα στην περιοχή της Αγίας Κυριακής.

ΟΡΥΚΤΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ: Στο νησί εξορύσσονται μπεντονίτης, περλίτης, ποζολάνη και καολίνη, βιομηχανικά ορυκτά που εξάγονται σ' όλο τον κόσμο. Μέχρι πριν μια δεκαετία εξορυσσόταν ακόμη βαρυτίνη, θείο, μαγγάνιο και γύψος. Στα αρχαία χρόνια, η λεγόμενη «Μήλια γη», μια ουσία που αποτελούταν κατά κύριο λόγο από καολίνη, χρησιμοποιούνταν ως χρωστική από τους καλλιτέχνες για την παραγωγή του λευκού χρώματος [μάλιστα ο πασίγνωστος ζωγράφος της Αρχαιότητας, Απελλής, χρησιμοποιούσε την μήλια γη ως ένα από τα τέσσερα βασικά του χρώματα]. Κατά την προϊστορική εποχή και τους πρώτους ιστορικούς χρόνους το νησί ήταν πηγή οψιανού, ορυκτού χρήσιμου για την κατασκευή λίθινων εργαλείων κατά τη νεολιθική εποχή σε όλη την περιοχή γύρω από το Αιγαίο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Πληροφορίες

Η φωτογραφία μου
Για επικοινωνία : Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: aktinesblogspot@gmail.com